۹۹+۱ ویژگیِ فردِ سالم از دیدگاه روان‌شناسی (بخش چهارم)

ویژگی‌های فرد سالم:

نــهدارای عقل بوده و از آن در همه‌ی جنبه‌های زندگی استفاده می‌کند. رشد بیشتر و یا همه‌ی جنبه‌های ذهن و ضمیر بر اساس قواعد و قوانینی است و به مقدار زیادی نا‌آگاه و خودکار عمل می‌کند و انسان با گذشت زمان، موارد و مراحلی را پشت سر می‌گذارد. مثلا هوش انسان با افزایش سن او تغییر و رشد پیدا کرده و با وجود آن که از نسبت ثابتی برخوردار است(یعنی اگر بهره‌ی هوشی در ۵ سالگی صد باشد، در سنین ۱۵، ۲۵، ۴۵،… هم صد خواهد بود) ولی به هر حال این رشد اجتناب ناپذیر است و مانند بدن کودکی ۵ ساله است که مانند چهارسالگی‌ش نخواهد بود. اما زمانی که به عقل (rational mind & thinking) می‌رسیم، سه نکته حائز اهمیت است:

اول: عقل به خودی خود به وجود نمی‌آید و رشد نمی‌کند.

دوم: عقب افتادن رشد عقل در هر سنی قابل جبران است.

سوم: عدم استفاده از عقل همانند عدم وجود آن است.

عقل (rational mind & thinking) که در مقابل ذهن احساسی-عاطفی-هیجانی(Feeling Mind) قرار می‌گیرد اینگونه تعریف  و تبیین می‌شود:

۱.عقل، موجب دستیابی انسان به دانایی و آگاهی ویژه‌ای می‌شود.(مانند چراغی که روشن می‌شود و موجب گسترش حوزه‌ی دید می‌شود) او به آگاهی‌هایی دست پیدا کرده که افراد ناعاقل از آن محروم‌ند.

۲.عقل، ابزاری برای درک روابط پنهان اشیاء است. اشیاء روابطی دارند که در سطح و رویه دیده نمی‌شود(گرچه هوش تا حدودی به آن پی می‌برد) و تنها عقل است که به درک و تشخیص آن دست می‌زند.

۳.عقل، این روابط را به صورت قواعد و قوانینی مشخص در‌می‌آورد و بنابراین عاقل کسی است که به درک و کشف قوانین این جهان می‌پردازد در حالی که فرد بی‌عقل حوادث جهان را به صورتی مجزا و بی‌ارتباط می‌بینند مگر به علت شدت تجربه و تکرار در زمینه‌هایی خاص.

۴.عقل، ترازو و میزان است و اجازه‌ی سنجش لحظه‌به‌لحظه‌ی امور را می‌دهد.(مثال: اگر ما وزن صد نفر را از بر کنیم، یک ماهِ دیگر این اعداد از دقت و صحت برخوردار نیست در حالی که اگر ترازویی داشته باشیم، در هر آن می‌توان وزن دقیق افراد را محاسبه کرد). خاصیت عقل این است که این امکان را به وجود می‌آورد که فرد هر آن از واقعیت جهان باخبر شود  و به حافظه، خاطره و تاریخ گشته و نگرانی از آینده متشبث نشود.

۵. عقل مفاهیم کلی را تعریف می‌کند به این معنا که هر مجموعه ای را به بیشترین اجزای ممکن تقسیم می‌کند و بر هر کدام از این اجزا نامی می‌گذارد، آن‌ها را تعریف کرده و ارتباط آن‌ها را با بقیه‌ی عناصر مشخص می کند(مفهوم تخصص همین است، مثلا اگر فردی متخصص چشم است، بیماری‌های چشم را که مردم عادی به ۱۰ قسمت تقسیم کرده‌اند، او به ۲۰۰ قسم کرده و بر هرکدام نام مشخصی گذارده، علائم و عوامل آن را می‌شناسد و طریقه‌ی درمان هرکدام را)

۶.عاقل توانایی تجرید و انتزاع (abstraction) دارد. او می‌تواند مفاهیمی را در ذهن ساخته و پرداخته و مانند فرمول ریاضی بسط دهد در حالی که در واقعت خارج از آن‌ها خبری نیست.(مثال برجسته‌ی آن عدد است، عدد وجود خارجی ندارد. ما پنج مداد داریم ولی پنجی وجود ندارد و حتی با مفهوم منفی ِ اعداد نیز درگیر می‌شود و به همین جهت کودکان ۵ ساله نمی توانند جبر بیاموزند تا به سن ۱۱ سالگی برسند)

فرد عاقل کسی است که همه‌ی ویژگی‌های فوق را در خود رشد، گسترش و ارتقا داده. او به مرحله‌ای رسیده که می توان گفت: عاقل به گونه‌ای می‌اندیشد که طبیعت کار می‌کند. یعنی انطباقی میان نظام فکری، منطقی و عقلی او وجود دارد که با طبیعت سازگار است. تظاهرات اولیه‌ی عقل در هفت سالگی نمایان می‌شود و در فردی که از امکانات و محیط مناسب برخوردار باشد بین ۱۸ تا ۲۲ سالگی به کمال خود می‌رسد و بنابراین اگر به مرحله‌ی بالاترِ دریافت و  برداشت صوری و ذهنی(post formal operational stage) رسید، این فرد توانایی درک همه‌ی پدیده‌های جهان طبیعت و یا واقعیت را دارد.

چون رشد و تکامل عقل مانند هوش به طور خودکار رخ نمی‌دهد، به نظر دکتر فرهنگ هلاکویی، ۹۹ درصد مردم در ۹۹ درصد تاریخ از عقل بی‌بهره بوده‌اند و از همین رو است که با نگاهی به کتب گذشته به راحتی می‌توان فقدان اصول و اساسی که به عنوان تعقل می‌شناسیم را در آن دریافت. امروزه محیط دبستان، دبیرستان و دانشگاه تقریبا افراد را تا مرز ۱۶ سالگی از نظر رشد عقلی می‌برد و فرد با کوشش می‌تواند سیر کمال عقل را با دسترسی به علوم تجربی و انسانی و به ویژه هندسه بپیماید. این عقل است که مبنایی برای احساسات، عواطف و هیجانات خواهد شد و در نتیجه فرد عاقل هارمونی و هماهنگی بین احساسات، عواطف و هیجانات با عقل خود دارد و مایه‌ی امنیت و آرامش و راحتی در این زمینه شده است.

4 Responses to ۹۹+۱ ویژگیِ فردِ سالم از دیدگاه روان‌شناسی (بخش چهارم)

  1. یک وکیل می‌گه:

    با سلام
    پست جدیدی در وبلاگم نوشته ام که بی ارتباط با شما نیست.خوشحال میشوم سری به آن بزنید
    با آرزوی بهترینها
    http://1vakil.wordpress.com

  2. امین می‌گه:

    با سپاس از گذاشتن این جستار. پیروز یاشی
    همراه همیشگی

  3. amin می‌گه:

    این جهان یک فکرت است ازعقل کل عقل سلطان است وصورتها رسل به امیدروزی که این رقم ازافرادی که دارای عقل هستند واز ان استفاده میکنند بیشتر ازافراد بی عقل بشود واین ممکن نیست مگر با تلاش افرادی مثل شما .سالم وموفق باشید . بدیع

  4. تینا می‌گه:

    همه اش مزخرفته، حرف مفت. روانشناسها خودشون دیونه تر از همه هستند

پاسخی بگذارید

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

درحال اتصال به %s

%d وب‌نوشت‌نویس این را دوست دارند: